Specjalny zasiłek opiekuńczy

Wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Za pracę zarobkową uznaje się też prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Osoba wymagająca opieki jest małoletnia

• osoba wymagająca opieki,
• rodzice osoby wymagającej opieki,
• małżonek rodzica osoby wymagającej opieki,
• osoba, z którą rodzic osoby wymagającej opieki wychowuje wspólne dziecko,
• dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia pozostające na utrzymaniu tych osób

Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, a także rodzica osoby wymagającej opieki zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

Osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia

• osoba wymagająca opieki,
• małżonek osoby wymagającej opieki,
• osoba, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,
• dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia pozostające na utrzymaniu tych osób

Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Opiekun prawny lub rodzina zastępcza spokrewniona

Gdy prawo ustala się na osobę pod opieką opiekuna prawnego albo umieszczoną w rodzinie zastępczej spokrewnionej, uwzględnia się dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz dochód osoby wymagającej opieki.

Zasiłek nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę:

• ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego albo świadczenia pieniężnego dla członków rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia,
• ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego albo zasiłku dla opiekuna,
• ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zasiłek nie przysługuje także, jeżeli:

• osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej (z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej), w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym (z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą), i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu,
• na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury,
• na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego albo zasiłku dla opiekuna,
• na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Opiekunowie osób z niepełnosprawnościami, którzy nabyli na starych zasadach (do 31 grudnia 2023 r.) prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, mogą, jeśli taka będzie ich wola, dalej pobierać zasiłek według dotychczasowych przepisów. Dotyczy to także uzyskania kolejnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność lub rozpoczęcia kolejnego okresu zasiłkowego.

Warunki zachowania prawa:

• Gdy osoba, którą się opiekujesz, dostanie nowe orzeczenie, złóż wniosek o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w ciągu 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia. Potem złóż wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w ciągu 3 miesięcy od wydania orzeczenia.
• Prawo trwa także po zakończeniu okresu zasiłkowego (31 października), jeśli wniosek na nowy okres zasiłkowy złożysz w ciągu 3 miesięcy od dnia następującego po jego zakończeniu, czyli od 1 listopada do 1 lutego.

Specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeśli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego.

Gdy osoba wymagająca opieki albo jej przedstawiciel złoży wniosek o świadczenie wspierające, postępowanie o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego zawiesza się do czasu rozstrzygnięcia tej sprawy. Gdy ZUS nie przyzna świadczenia wspierającego, wypłata zasiłku jest kontynuowana od miesiąca, w którym ją wstrzymano, do końca okresu, na który zasiłek przyznano. Gdy ZUS przyzna świadczenie wspierające, zasiłek nie będzie już przysługiwał.

Za nienależnie pobrany specjalny zasiłek opiekuńczy uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który osoba wymagająca opieki dostała świadczenie wspierające.

Kwotę świadczenia dzieli się przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu. Wynik mnoży się przez liczbę dni, za które zasiłek przysługuje. Kwotę za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

Gdy do zasiłku ma prawo więcej niż jedna osoba sprawująca opiekę nad osobą lub osobami wymagającymi opieki, zasiłek dostaje tylko ta osoba, która pierwsza złożyła wniosek.

Gdy przysługuje Ci kilka z tych świadczeń, dostajesz jedno wybrane przez siebie, także jeśli świadczenia przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami:

• świadczenie rodzicielskie,
• świadczenie pielęgnacyjne,
• specjalny zasiłek opiekuńczy,
• dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego,
• zasiłek dla opiekuna.

Po śmierci osoby wymagającej opieki zachowujesz prawo do zasiłku do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu zgonu. Nie dotyczy to sytuacji, gdy zgon nastąpił przed 1 stycznia 2024 r.

Jeśli zachowujesz zasiłek na tych zasadach, nie tracisz prawa do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego ani specjalnego zasiłku opiekuńczego, nawet gdy podejmiesz zatrudnienie lub inną pracę zarobkową albo ustalono Ci prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego albo świadczenia pieniężnego dla członków rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.

Ustawa o świadczeniu wspierającym od 1 stycznia 2024 r. wprowadziła świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnościami od ukończenia 18 roku życia, zmieniła warunki świadczenia pielęgnacyjnego i zlikwidowała specjalny zasiłek opiekuńczy.

Świadczenie wspierające dostają osoby z decyzją ustalającą poziom potrzeby wsparcia od 70 pkt do 100 pkt. Przyznaje je i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek osoby z niepełnosprawnościami lub jej przedstawiciela. Jest dostępne dla poziomu potrzeby wsparcia od 87 do 100 pkt od 1 stycznia 2024 r., od 78 do 86 pkt od 1 stycznia 2025 r. i od 70 do 77 pkt od 1 stycznia 2026 r. Wysokość wynosi od 40% do 220% renty socjalnej (kwota netto).

Osoba, na którą przyznano na dotychczasowych zasadach prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo zasiłku dla opiekuna, albo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach, może dostać świadczenie wspierające od 1 stycznia 2024 r. także przy poziomie potrzeby wsparcia niższym niż 87 punktów. Więcej informacji uzyskasz w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.